Brabantse Wal

De Brabantse Wal geniet als fascinerend landschap met zijn bijzondere verscheidenheid aan planten en dieren en zijn cultuurhistorische  bezienswaardigheden een groeiende belangstelling.
Het boeiende levensverhaal van de Brabantse Wal laat zich dan ook eenvoudig vertellen.

Geologie

De afzettingen onder de door water en wind opgestuwde klei- en zandlagen dateren van het Pleistoceen, een IJstijdvak van 2 tot 1,6 miljoen jaar geleden. De Wal met zijn voor Nederlandse begrippen kenmerkende hoogteverschil stamt in geologisch opzicht van zeer recente datum, namelijk van de laatste IJstijd (Weichselien, 15 tot 10.000 jaar geleden – bekend als de Formatie van Tegelen).

Landschap
Reeds eeuwenlang valt het kleine gebied op door zijn grote verschillen. Kleigronden en zandgronden, natuurlijke hoogteverschillen van 20 meter, bossen en heidevelden, stuifduinen en polderlandschappen, zoet en zout water benadrukken deze contrastenrijkdom.

Natuur
Juist door de grote verscheidenheid in landschapstypen biedt de Brabantse Wal een leefgebied aan verschillende soorten planten en dieren. Niet toevallig is de Brabantse Wal door de Europese Unie aangewezen als gebied waar bijzondere beschermingsregels gelden ter bescherming van die grote en bijzondere soortenrijkdom.

Cultuurhistorie

Het feit dat het gebied ‘De Brabantse Wal’ door de Nederlandse overheid als Belvédèregebied is aangeduid, wijst op de bijzondere cultuurhistorische waarden die het gebied herbergt. Juist door de hoge en droge ligging was het gebied geschikt als vestigingsplaats voor de mens die tot dat moment een zwervend bestaan leidde en zich ging toeleggen op landbouw en veeteelt.

Aan de westzijde lag de Scheldedelta, aan de oostzijde een onherbergzaam moerassig gebied. Vanaf circa 1250 (na Christus) is dat moeras- en veengebied op grote schaal ontgonnen voor turfwinning, de brandstof van de Middeleeuwen.

Terwijl Holland zijn Gouden Eeuw beleefde was de hoge en droge Brabantse Wal één van de slagvelden waarop de Tachtigjarige Oorlog zich afspeelde. Diverse vestingsteden en forten duiden nog op dit verleden. Later werden de zandgronden benut voor zowel de aanleg van landgoederen (Ravenhof en Mattemburgh) tussen de inmiddels bloeiende handelssteden Bergen op Zoom en Antwerpen. Ook boden de zandgronden mogelijkheden voor grootschalige bosbouw. Met name de nu nog bestaande dennenbossen herinneren hieraan.

Na de inpolderingen, vanaf 17e eeuw, won het kleigebied aan betekenis voor de landbouw. De rijk aanwezige kleilagen in de Brabantse Wal zijn later ook als grondstof benut voor de baksteen- en dakpanproductie die begin 20e eeuw zijn hoogtijdagen genoot. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, en met name tijdens de bevrijding in oktober 1944, is de hoogteligging van het dorp Woensdrecht van betekenis geweest voor de slag om de Kreekrakdam. Veel jonge geallieerden en Duitsers verloren hier hun leven. Diverse oorlogsmonumenten zijn de stille getuigen van dit oorlogsleed.

Toekomst!?
De Brabantse Wal was, is én blijft een bijzonder gebied dat ook in ons tijdvak zijn nut bewijst. Het drukke en haastige dagelijkse bestaan tussen mensen en gebouwenmassa’s maakt het noodzakelijk om tijdig te onthaasten. Zonder zijn grootschalige attracties biedt juist de Brabantse Wal hiervoor een goed alternatief. Op de grens van Nederland en België kunt u op en Bourgondische manier kennismaken met de Brabantse Wal. Op enkele bijzondere plekjes (waaronder het uitzichtpunt Fortuinstraat) kunt u het verhaal van de Brabantse Wal als het ware aan het landschap “aflezen”… 

Er zijn diverse streekprodukten verkrijgbaar, kijk voor meer informatie op de website van de stichting ‘De Brabantse Wal‘.